گزارش اختتامیه رویداد چاپ زیستی کشور: گامی بلند برای بومی‌سازی فناوری‌های نوین
لیست انتظار برای عمل پیوند عضو، هر روز طولانی‌تر می‌شود و تعداد اهداکنندگان پاسخگوی نیاز جهانی نیست. در چنین شرایطی، دانشمندان به دنبال تولید بافت‌های زنده در محیط آزمایشگاهی هستند. روش‌های سنتی مهندسی بافت اگرچه دستاوردهایی داشته‌اند، اما هنوز تا تولید بافت‌های پیچیده با هندسه دقیق فاصله دارند. اینجاست که فناوری چاپ زیستی (Bioprinting) به عنوان یک راهکار انقلابی ظاهر می‌شود. این فناوری امکان قرارگیری سلول‌ها و مواد زیستی را در الگوهای سه‌بعدی دقیق فراهم می‌کند.
اختتامیه رویداد چاپ زیستی
آغاز مسیر: بومی‌سازی پرینت زیستی توسط «امیدآفرینان مهندسی آینده»
پیش از این، محققان ایرانی به دلیل تحریم‌ها و پیچیدگی‌های فنی، به چاپگر زیستی (Bioprinter) پیشرفته دسترسی نداشتند. در این میان، تیم تحقیقاتی «امیدآفرینان مهندسی آینده» با دو سال کار تحقیقاتی فشرده، موفق شد این فناوری را به صورت کامل بومی‌سازی و عملیاتی کند. این دستگاه از ابتدای سال ۹۷ در اختیار پژوهشگران قرار گرفت تا دریچه‌ای نو به سوی تحقیقات پیشرفته گشوده شود.
جزئیات اختتامیه رویداد چاپ زیستی کشور
دانشگاه صنعتی شریف، روز چهارشنبه ۲۹ خرداد ۹۸، میزبان اختتامیه رویداد چاپ زیستی کشور بود. این مراسم که در دانشکده انرژی دانشگاه برگزار شد، نقطه پایانی بر تلاش‌های تیم‌های تحقیقاتی در چند ماه اخیر بود. هدف اصلی از برگزاری این رویداد، گسترش دانش در حوزه پرینت زیستی، هم‌افزایی میان تیم‌های فعال و بسترسازی برای تجاری‌سازی فناوری‌های مرتبط بود.
در این مراسم، چهره‌های برجسته علمی و دولتی حضور داشتند، از جمله:
- دکتر حمیدیه (دبیر ستاد سلول‌های بنیادی معاونت علمی ریاست جمهوری)
- دکتر قانعی (دبیر ستاد زیست فناوری معاونت علمی ریاست جمهوری)
- دکتر سلطانی (ریاست مرکز راهبردی فناوری‌های همگرا)
- دکتر فتوحی (ریاست دانشگاه صنعتی شریف)
- دکتر کارگاه (مدیر عامل شرکت پرسیس ژن)
سخنرانی‌ها و چشم‌اندازها
برنامه با سخنرانی دکتر موحدی، معاون پژوهشی دانشگاه شریف آغاز شد. ایشان با تأکید بر اینکه «دانشگاه شریف یک نهاد صنعتی است»، اولویت‌های پزشکی این دانشگاه را ستود و بیان کرد که بخش بزرگی از پروژه‌های فنی شریف در راستای حل چالش‌های پزشکی تعریف شده‌است.
در ادامه، دکتر حاجی‌حسینعلی (دبیر اجرایی رویداد)، روند اجرایی برنامه را تشریح کرد. سپس دکتر حمیدیه با اشاره به آینده این فناوری، تقسیم کار روی بافت‌های مختلف را اولویت اصلی دانست. وی معتقد بود برای اینکه تمامی بافت‌های بدن را توسط چاپگر زیستی تولید کنیم، نیازمند یک نقشه راه دقیق و همکاری‌های بین‌رشته‌ای هستیم.
ارائه طرح‌های موفق و دستاوردهای فنی
بخش دوم مراسم به ارائه طرح‌های تیم‌های شرکت‌کننده اختصاص داشت. در این بخش، محققان دستاوردهای خود را در استفاده از دستگاه‌ها به اشتراک گذاشتند. پژوهشگرانی همچون دکتر سیدجعفری، دکتر فرهمند، دکتر وحدتی‌نیا، دکتر آی، دکتر محمدی، دکتر آذری، دکتر مشایخان و دکتر سعادتمند، نتایج کار خود را ارائه دادند.
نکته حائز اهمیت این بود که تیم‌های دانشگاهی که پیش از این به دستگاه دسترسی نداشتند، توانستند با استفاده از ماژول پرینتر زیستی بومی‌سازی شده، پروژه‌های خود را به اتمام برسانند. نتایج مذکور نشان داد که استفاده از انواع جوهر زیستی (Bioink) با فرمولاسیون‌های جدید، دقت چاپ را به شدت افزایش می‌دهد.
آینده‌پژوهی: کیت‌ها و خدمات چاپ زیستی
در بخش پایانی، دکتر سلطانی ضمن تقدیر از تیم برگزاری، تأکید کرد که این رویداد صرفاً یک پایان نیست، بلکه زیربنایی برای فعالیت‌های آتی در سطح ملی است. اکنون تیم «امیدآفرینان مهندسی آینده» نه تنها پرینترها، بلکه کیت مهندسی بافت و سایر ملزومات جانبی را فراهم کرده است.
این دستاوردها مسیر را برای ارائه خدمات چاپ زیستی به مراکز تحقیقاتی و بیمارستانی هموار می‌کند. اکنون محققان کشور می‌توانند با تکیه بر زیرساخت‌های بومی، روی مدل‌سازی تومورها، ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده و تولید جایگزین‌های بافتی با دقت بالا تحقیق کنند. برگزاری این رویداد، پیام روشنی برای جامعه علمی داشت: فناوری پرینت زیستی دیگر در انحصار آزمایشگاه‌های خارجی نیست و متخصصان ایرانی قادرند در لبه تکنولوژی جهانی حرکت کنند.
سخن پایانی
اختتامیه رویداد چاپ زیستی کشور، گواهی بر این مدعاست که با ترکیب «خلاقیت مهندسی» و «علوم زیستی»، می‌توان پیچیده‌ترین چالش‌های پزشکی را حل کرد. امید است که این هم‌افزایی، راه را برای تولید محصولات تجاری و درمان‌های نوین هموارتر سازد.
اطلاعات تکمیلی محل برگزاری:
تهران، خیابان آزادی، خیابان حبیب‌اللهی، خیابان شهید قاسمی، ضلع شمال دانشگاه صنعتی شریف، دانشکده مهندسی انرژی، سالن کنفرانس.